Para que nos serve Galiza?, de Xaime Subiela

Xaime Subiela

Para que nos serve Galiza?

Editorial Galaxia, Vigo, 204 páxinas, 19,90 €

“CONSTRUÍR O PAÍS ENTRE TODAS E TODOS”, ESTE É O SUBTÍTULO DUNHA AMENA E SUXESTIVA REFLEXIÓN SOBRE A OPERATIVIDADE, SE É QUE A HAI, DE SERMOS QUEN SOMOS. UN LIBRO QUE RESULTOU GALARDOADO NA XXII CONVOCATORIA DO PREMIO RAMÓN PIÑEIRO DE ENSAIO

       A aparición no mercado editorial dun libro coma o presente resulta pouco común, por afouto e arriscado, e talvez sexa esta a razón que explica a positiva recepción que está a gozar. Alégrome que así sexa pois paréceme unha proposta que xermola dun proceso pousado e intelixente dirixido a desvelar, en clave galega, “quen somos, de onde vimos e cara a onde imos” co que Paul Gauguin bautizaría un célebre cadro e que logo “Siniestro Total” actualizaría musicalmente con engado. E Subiela sabe implicar nestas páxinas a un colectivo tan amplo como os que hoxe vivimos e poboamos un territorio, e en ocasións un imaxinario, singular e común.

       O ensaio discorre polos camiños dunha valiosa axilidade narrativa, ao que non pouco contribúe unha tonalidade didáctica, con escorzos enxeñosos,  asumible para calquera lector e onde a ironía e a claridade expostiva, tanto nas fontes nas que bebe como nas sentenzas e conclusións de colleita propia, fan que un pase por el advertindo como se asenta a dinámica de sumar reflexións, desde unha perspectiva inclusiva, que conduzan a repensar o galeguismo ou  o nacionalismo baixo a vontade de “labrar un futuro compartido” que poida ser operativo para mellorar a vida das persoas.

      Entendendo noso país como unha “comunidade de diálogo, na que o conxunto da cidadanía se faga cargo do seu destino”, o autor apela ao concepto de resiliencia –preciso talvez hoxe máis que nunca- e tamén a adoptar unha visión esperanzada e ilusionante –un tender pontes- que se afinca, como el mesmo sinala, na “construción construtiva”. Inexcusable para promover o debate, tan necesario.

Este texto publicouse nas páxinas do suplemento «Fugas» de La Voz de Galicia o 18 de abril de 2014.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Ensaio | Coas etiquetas , , , | Leave a comment

Contra os estereotipos no rural: Antía Vázquez

Souben, un tanto casualmente, da existencia deste vídeo que me permito reproducir aquí. Ao abeiro dunhas actividades denominadas «Parladoiros» organizadas pola Fundación Galicia Sustentable, Antía Vázquez expón un discurso sólido contra os estereotipos da vida no rural. A rotundidade dos seus argumentos, con apenas dezasete anos, non deixa lugar a dúbidas da súa madureza nin tampouco dunha visión desde dentro, experimentada e tamén esperanzada deste asunto. A min non me sorprende pois coñezo a Antía desde hai algúns anos pero deixo aquí a súa intervención pois merece ser coñecida ao realizar nela unha intervención memorable, da que cómpre aprender moitas cousas. Grazas, Antía!

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Divulgación, Varios, Video | Coas etiquetas , , | Leave a comment

Propostas con premio: «Ícaro», de Federico Delicado

Inaugúrase hoxe unha nova sección do Caderno da crítica, baixo o epígrafe de «Propostas con premio», incorporándose  cando a ocasión o requira. O seu obxectivo será o de dar conta das primeiras impresións de autoras e autores que acadan algún dos galardóns literarios entre aqueles máis salientables dos organizados en Galicia, cuxa proposta premiada verá a luz en lingua galega. Este é o caso de Federico Delicado, que hai poucos días conseguiu, con  Ícaro, o VII Premio Internacional Compostela de Álbum Ilustrado, dotado con 9.000 euros e coa publicación nas cinco linguas peninsulares no vindeiro mes de outubro. O xurado, conformado por  João Vaz de Carvalho, Fina Casalderrey, Ángeles Abelleira, Manuela Rodríguez en representación de Kalandraka, o xefe do Departamento de Educación do Concello de Santiago, Xosé Manuel Rodríguez-Abella, e a concelleira de Educación, María Castelao, distinguírono entre un total de 255 traballos que chegaron de 21 países.

-Na súa longa traxectoria profesional, que supón alcanzar o premio «Compostela»?
-Pois é unha grande alegría pensar que outros, neste caso un xurado, se sentiron concernidos polo traballo que lles mostro e pensasen que, asemade, podería interesar ao publico receptor. Isto prodúceme unha grande emoción por afinidade e gratitude.

-Que se rescata na súa proposta da historia mitolóxica?
-Ben, o pai do meu personaxe non é Dédalo, pero polo que nos conta o pequeno si poderiamos pensar que, ao seu xeito, o seu pai alentou nel devezos de voar.
Algo do prodixio dos mitos hai nesta historia, porque converte persoas comúns en seres extraordinarios.  Por outro lado dise que os mitos son narracións fundamentais, porque responden ás cuestións básicas da existencia. Os personaxes deste conto móvense nun nivel moi básico da existencia, non obstante non perden a nobreza, a liñaxe, ou os sonos. Niso si son heroes case míticos. Un pobo, unha sociedade québrase como unha árbore podrecida ao crer que o que lle amosan é o único que hai.

-O xurado destacou que  a súa obra é «para pensar e sentir». Así o percibe vostede?
-Non se me ocorre nada que non faga pensar ou sentir nalgún grao de variedade e intensidade. Eu interpreto que o xurado se refire ao trasfondo que puideron enxergar neste relato ou nestes debuxos; algo que non está explícito na superficie da narración, pero que logo aflora. Hai en todo e en todos unha imaxinación formal que se move no visible, e unha imaxinación material que vive no invisible. Ás veces formulamos propostas sen apelar á imaxinación material.

- Tamén se sinalou que resulta operativo para «espertar as conciencias, sendo provocador e esperanzador á vez». Algo talvez máis necesario hoxe que nunca?
-Non sei, eu non o pretendín. A historia presentóuseme e serviuse de min para manifestarse. Eu só estiven atento. E teño a sensación de que o que non se di, o que non quixen dicir, constitúe o seu núcleo. Pero iso é asunto do lector.

- Igualmente destacouse que Ícaro avanza sementando dúbidas entre os límites da realidade e fantasía…
- A Realidade é un conto e inventamos iso da fantasía como ferramenta para que poidamos explicarnos que demos facemos todos dentro desa fábula.
En Ícaro, o personaxe constrúe o seu mundo coa ferramenta da linguaxe, e nel toma as decisións que lle competen.

- Hai tamén unha homenaxe de Kafka e Hopper?
- Nun texto no que a transformación e a metamorfose marcan a peripecia, apareceu a referencia a Kafka na pasaxe da tía Gregoria convertida en insecto.
Tamén Hopper estivo presente. As súas pinturas sempre me impresionaron porque desvela os escenarios diso que nomeabamos Realidade. Un gran decorado.  De modo que si, dun xeito ou outro andan por aí.

- Vostede escribiu : «Debuxar é como respirar, como falar cos dedos, como pensar cos ollos. Facelo cos ollos pechados é debuxar dúas veces: un debuxo luminoso na escuridade e outro escuro na luz». Ícaro debuxouse cos ollos pechados talvez?
-Non, os ollos estaban ben abertos, porque sen lentes son como un peixe abisal, pero si lle podo dicir que busquei os invisibles.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Entrevistas, Literatura infantil, Noticia literaria, Premio | Coas etiquetas , , , , | Leave a comment

Cuestionario Proust: Asun Estévez

Asun Estévez

1.– Principal trazo do seu carácter?
-Entusiasmo e vitalidade. Non me rindo nin rendida.
2.– Que calidade aprecia máis nas persoas?
-A tolerancia e o respecto polo espazo e a intimidade dos demais
3.– Que agarda das súas amizades?
-Que me queiran como son
4.– A súa principal eiva?
-Hai algunha por aí, a impuntualidade, una batalla constante co tempo. Creo que chegarei tarde ata o o meu enterro…, mais ese día xa non será cousa miña.
5.– A súa ocupación favorita?
-Escribir, una boa conversa e soñar. E viaxar sempre que é posíbel.
6.– O seu ideal de felicidade?
-O abrazo do meu fillo. De tódolos xeitos, son moi inconformista e esixente. Sempre á procura.
7.– Cal sería a súa maior desgraza?
-Perder ese abrazo. E perder a palabra.
8.– Que lle gustaría ser?
-Tan só feliz…, paréceme que non é pedir moito.
9.– En que país desexaría vivir?
-Gústame onde vivo, pero non estaría nada mal unha voltiña ou dúas polo mundo.
10.– A súa cor favorita?
-Azul, verde e amarelo que son para min as cores da vida. Agora para vestirme preferentemente de negro.
11. – A flor que máis lle gusta?
-Gústanme todas as flores pero as silvestres as que máis.
12.– O paxaro que prefire?
-As gaivotas. Podo pasar horas ollándoas. Envexo a súa liberdade.
13.– A súa devoción na prosa?
-Non son de devocións pero si de preferencias especiais, Neira Vilas, García Márquez, Saramago…, son de lectura necesaria.
14.– E na poesía?
-A poesía en si mesma. Todo aquel poema que me faga vibrar e me obrigue a lelo e relelo unha e outra vez.
15-. Un libro?
-Serían moitos. Non podería escoller. Imposible decantarme por un en particular. Ademais cada etapa da nosa vida necesita de diferentes lecturas, non demandamos sempre o mesmo.
16.– Un heroe de ficción?
-Non son de heroes…, pero cando era nena atopaba en Tarzán un aquel…, parecíame fascinante, salvaxe, primitivo, puro e libre.
17.– Unha heroína?
-Pipi Calzaslargas. Rebelde e auténtica.
18.– A súa música favorita?
-Son totalmente musical. Respiro palabra e respiro música.
19.– Na pintura?
-Dalí e Lugrís.
20.– Un heroe ou heroína na vida real?
-Calquera que sexa capaz de saír adiante nas adversidades.
21.– O seu nome favorito?
-Pois o meu. De nena horrorizábame o meu nome. Mais co tempo cheguei a querelo, agora mesmo, encántame. Non podería chamarme doutro xeito.
22.– Que hábito alleo non soporta?
-A hipocrisía e a vulgaridade.
23.– O que máis odia?
-Non son de odiar, paréceme un sentimento frustante para quen o sente. Pero si aborrezo algunhas cousas, a inxustiza é a que máis.
24.– A figura histórica que máis despreza?
-A calquera ditador.
25.– Un feito militar que admire?
-Ningún. Sempre deixan algún pouso turbio atrás.
26.– Que don natural lle gustaría ter?
-Confórmome como son aínda que asumo que todo é mellorable.
27. – De que maneira lle gustaría morrer?
-Gozando plenamente.
28.– Cal é o seu estado de ánimo máis habitual?
-Contenta. A pesar de tódalas tormentas nacín co esa predisposición. Espero que non me abandone nunca.
29.– Que defectos lle inspiran máis indulxencia?
-O medo e os seus derivados.
30.– Un lema na súa vida?
-Teño dous: “Querer é poder” e “Vive e deixa vivir”.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Divulgación, Literatura galega, Poesía | Coas etiquetas , | 1 Comentario