Tag Archives: Editorial Galaxia

O mundo que teño de meu, Álvaro Cunqueiro

Álvaro Cunqueiro

O mundo que teño de meu

Galaxia, Vigo, 272 páxinas, 20 €

 

Espléndida resulta esta recuperación das prosas cunqueirianas en lingua galega dispersas en xornais e revistas até o de agora.  Valoro especialmente este libro pois, particularmente, sei do traballo que  implica a procura de textos esquecidos en  hemerotecas, bibliotecas e arquivos, a súa organización ou edición e, ao tempo, penso que estes esforzos resultan imprescindibles para emitir con solvencia xuízos globais sobre o percorrido literario de autores de noso. Unha achega máis relevante no caso de Álvaro Cunqueiro pois malia seren abondosas as recollas realizadas do seu paso como colaborador xornalístico en castelán, eran mínimas no que se refería á súa obra en galego.

         Foron, pois, Iago Castro e Xosé-Henrique Costas os responsables, nesta ocasión, da edición e ordenación destes textos que abranguen o publicado en lingua polo mindoniense entre 1930 e 1980, recollidas maioritariamente das páxinas de Vallibria, Galiza, Yunque, El Pueblo Gallego, Nós, A Nosa Terra, Nordés e Grial, o que converte esta achega nunha ferramenta indispensable operativa para iluminar aspectos biográficos do autor e desvelar algunhas claves que dominan a súa obra poética, narrativa e teatral, alén da súa precoz actividade como tradutor.

Resulta unha experiencia fascinante internarse nestas prosas que evocan a vida dun escritor na que o xornalismo foi unha práctica, e unha querenza, irrenunciable. Por ela transitou sempre exhibindo talento e orixinalidade como se amosan tanto nos artigos de preguerra, onde serpea pola acusada preocupación no que se refire tanto ás vangardas –literarias e artísticas en xeral– como aos textos de análise politíca; sen esquecer os de posguerra onde sobrancean  asuntos de carácter máis evocador e estritamente literario.

        Este volume, ademais, é una miscelánea na que tamén se atopan exercicios de tradución, gromos de novelas ou mesmo artigos de opinión. De todos eles, e esta é unha lectura persoal loxicamente, sorpréndenme as pequenas pezas de crítica literaria que Cunqueiro esparexe aquí e acolá pois eses textos, que revelan ao tempo as súas filias e fobias literarias, transmiten un caudal sorprendente de lecturas de toda orde, de autores galegos ou non realmente, onde é pasmoso como alguén tan novo é dono dunha bagaxe cultural extraordinaria como revela a confluencia de universos, eses xogos ou acrobacias fantásticas que unen a Lorca con Hölderlin, a Amado Carballo con Kipling, a Manuel Antonio con Supervielle ou Otero Pedrayo.

             Deste libro gústame todo, desde o indiscutible acerto que supón o seu título –tirado dun artigo indispensable do autor publicado na revista Grial- pasando polos acaídos criterios de edición aplicados ata o auténtico significado que supón este traballo para facilitar o acceso ás prosas dun dos nosos grandes autores: aquel Cunqueiro que se definía en 1935 como un poeta que andaba “a ser personaxe exento”, pertencente a aquela estirpe dos que tiñan “no regosto do padal a ágoa anterga da nosa lingua amante”; aquel Cunqueiro para quen escribir era: “coma despreguizarse, saír ás rúas ou aos campos, buscar abandonar a monotonía dos días”. O libro contén moitas máis destas marabillas: é só cousa de buscalas.

Esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia, o 8 de xuño de 2013, baixo o título de «Enorme Cunqueiro».

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Xornalismo | Coas etiquetas , , , , , , , | 1 Comentario

Rosalía pequeniña, de Uxía Senlle

Uxía Senlle

Rosalía pequeniña (ilustracións de Marina Seoane)

Galaxia, Vigo, 28 páxinas, 20 €

Nun ano como o presente, no que boa parte da atención mediática está felizmente ocupada pola figura de Rosalía de Castro, cumpría, entre outras achegas de extraordinario valor como o recente ensaio de Pilar García Negro (Cantares Gallegos hoxe) ou a exemplar edición de Cantares Gallegos a cargo de Anxo Angueira, ambas as dúas lecturas que aínda teño pendentes, outra como Rosalía pequeniña que reparase, por un lado, nesa música que paira de seu  nas propias composicións de Rosalía e que agora nos lembra e interpreta con talento e luminosidade Uxía Senlle nun cedé que se fai acompañar, en formato álbum ilustrado, da reprodución dos textos rosalianos,  xunto con fermosos  deseños a cargo  de Marina Seoane.  É esta, así pois, unha publicación dirixida  a un lectorado novo, con irrefutable utilidade no ámbito do ensino, mais non unicamente, pois pregúntome a quen non poden satisfacer as interpretacións musicais que aquí se recollen. Ao meu ver construídas desde as instancias dunha proposta alicerzada nunha rica pluralidade de ritmos e nun traballo colectivo no que se contou cos arranxos de Sérgio Tannus, xunto coa intervención de Magín Blanco, Sés, Guadi Gallego ou a Señora Carme por só citar algunhas das persoas e voces que por este proxecto circulan.

         Sendo un luxo esta Rosalía pequeniña goza aínda doutro que é de lectura obrigada, refírome ao breve, pero gorentoso, limiar de Begoña Caamaño, no que entre outros extremos sinala que  “Rosalía pequeniña sería hoxe, como daquela, unha nena guerreira, gustaríalle o rock tocado con gaita e vestiría de punki”. Rosalía sempre, sen dúbida. Parabéns polo proxecto, parabéns polo resultado final.

 

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Divulgación, Música, Poesía | Coas etiquetas , , , , , | Leave a comment

Un chapeu negro e un nariz de pallaso, de Montse Pena e Gonzalo Enríquez Veloso

Montse Pena e Gonzalo Enríquez Veloso

Un chapeu negro e un nariz de pallaso

Editorial Galaxia, Vigo, 76 páxinas, 2013, 15 €

 

 

Pódese acceder xa a outra novidade que, como era de esperar, afonda no universo Vidal Bolaño, case a piques de estrear o mes de maio cando boa parte da atención cultural deberá centrarse no dramaturgo compostelán.

      A editorial Galaxia, neste caso e a través desta achega titulada Un chapeu negro e un nariz de pallaso, propón realizar un percorrido polas claves vivenciais e literarias de Vidal Bolaño cun formato peculiar, ao meu ver extraordinariamente manexable e atractivo,  que ademais inclúe un DVD que entendo como un óptimo recurso didáctico e informativo para avanzar no coñecemento do autor, tanto a nivel da súa traxectoria estritamente biográfica como no plano persoal, construíndo unha impecable homenaxe a través desas imaxes e voces recollidas e dispostas por Gonzalo Veloso, responsable de presentarnos  unha galería de persoas que expresan, con substantividade, opinións que van revelando e configurando o que había baixo esa acertada imaxe que lle dá título ao proxecto: un chapeu negro e un nariz de pallaso.

    Algunhas das claves que explican o que había e hai baixo eses dous elementos teatrais deposítanse no documental mais, por  outro lado, tamén repousan  na moi solvente e acaída  achega ensaística que vén da man da profesora Montse Pena, sempre atenta a manexar un rexistro que conxuga  didactismo e ludismo ofrecendo unhas páxinas expostas coa claridade e a rigorosidade que se agarda dun traballo deste tipo. Adóptase así pois, e con naturalidade, unha perspectiva que  converte este percorrido nunha lectura amena, talvez polo intenso traballo de filiación literaria que, sen dúbida, o singulariza con fortuna e que permite achegarse, con fluidez e efectividade, aos principais socalcos tanto da práctica de dirección como dos traballos vinculados á produción que desenvolveu Vidal Bolaño.

      Sen dúbida, tanto  o traballo de Montse Pena, do que tamén saliento o acaído da súa estrutura, como o aquel que se incorpora no DVD, enténdoos unha invitación formulada para ler as pezas do dramaturgo, para facilitar a comprensión global dunha produción dramatúrxica fundamental  para a historia do teatro galego e, por extensión, para a nosa propia cultura. Parabéns pola iniciativa e polo gran traballo acadado.

         Velaquí un adianto dese documental incluído na publicación:

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Día das Letras, Ensaio | Coas etiquetas , , , , | Leave a comment

De roda en roda. Música e danzas do mundo, de VV.AA.

Suso Cancelas, Javier Jurado e Pilar Sampil

De roda en roda. Música e danzas do mundo

Galaxia, Vigo, 72 páxinas, 25 €

Suso Cancelas, Javier Jurado e Pilar Sampil levan tempo investigando e traballando arredor da relevancia que poden encerrar tanto as músicas como as danzas existentes nas tradicións culturais de todo o mundo. Resultado
deste interese, e da colaboración efectiva coa asociación  “Monteira. Grupo de Danzas do Mundo”, xorde a presente publicación que, baixo o título de De roda en roda. Músicas e danzas do mundo, ofrece un ensaio divulgativo abeirado a un inequívoco carácter práctico, que engade aos seus valores tanto un cd que incorpora vinte e unha pezas tradicionais interpretadas cos instrumentos autóctonos e, loxicamente, nas súas linguas orixinais, coma un dvd que resulta operativo para amosar visualmente as claves de cada un dos bailes que se desvelan con transparencia.

      O volume, moi coidado esteticamente, editado en formato de álbum e prologado polo profesor de Historia da Música Javier Jurado, concíbese desde unha perspectiva basicamente divulgativa co obxectivo confesado de “revitalizar a danza tradicional” e contribuír a facela “menos contemplativa e máis participativa”. Para acadar este propósito dispúxose, baixo un título que quere apreixar a imaxe da roda como símbolo de irmandade entre as xentes e mais os pobos, un verdadeiro percorrido por diferentes espazos xeográficos que van da Alsacia á Bretaña, dos Países Baixos a Rusia, da Romanía a Bulgaria ou de Bélxica a Grecia entre outros países, onde non falta tampouco a canonizada muiñeira.

       A guía práctica do verdadeiramente esencial das danzas e as músicas aquí atesouradas pode seguirse a través dos textos que, estruturados baixo a forma dun estimable exercicio de síntese, reparan no máis necesario que cómpre coñecer arredor das orixes das danzas e dos trazos máis salientables das vestimentas que se adoitan usar, ao tempo que se incorpora a melodía transcrita musicalmente, engadíndoselle información de carácter didáctico arredor do nivel de habilidade que se lle presupón á danza en cuestión e cal debe ser a disposición precisa para que os bailaríns executen o baile. O libro complétase, finalmente, cun útil e necesario glosario, unha bibliografía e unha listaxe que incorpora os diferentes enlaces que sobre este asunto se poden atopar na rede.

        Ao meu ver, velaquí un libro preciso, que vivifica e redimensiona o interese que debería depositarse nas músicas e nos bailes que se adoitan denominar tradicionais, malia que en ocasións non o sexan, mais que son expresión, unha máis, da singularidade dos pobos, aquí dispostos coma se se tratase dunha invitación para que practiquen e compartan. Voltaire dicía que cumpría ler e bailar pois estes eran dous divertimentos que nunca facían dano ao mundo. Con este volume ben se poden facer as dúas cousas.

Esta recensión publicouse baixo o título de «A música e a danza que nos unen», nas páxinas do suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia o 23 de marzo de 2013.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Ensaio | Coas etiquetas , , , , | Leave a comment

A vaca caníbal, de Marilar Aleixandre

Marilar Aleixandre

A vaca caníbal (ilustracións de Enjamio)

Galaxia, col. Árbore, Vigo,116 páxinas, 10,50 €

 

Gustoume esta última entrega de Marilar Aleixandre polo que ten que imaxinativa, fresca e mesmo por ese arrecendo a rebeldía e heterodoxia que a goberna. Orientada, a priori, cara a un lectorado de doce anos en diante A vaca caníbal articúlase como unha sorte de fábula contemporánea protagonizada por Brensa, unha vaca moi nosa, e por unha rapaza chamada Marta a quen acode para que lle dea forma escrita a unha serie de relatos cheos de orixinalidade e enxeño dispostos baixo o epígrafe de «Vacas exemplares», onde se recrean motivos que van desde os apreixados na fraseoloxía popular, como «outra vaca no millo», ata outros como os da vaca sagrada, a denominada «vaca de Fisterra», a das vacinas ou a vaca Mo de Bernardo Atxaga, sempre dotados dunha resolución contundente  que abraza unha lectura ocorrente e en moitas ocasións humorística.

     Alén destes relatos Brensa vai relatando,  en virtude de considerar as da súa raza como os animais totémicos máis importantes, vivencias que van desde que é xovenca ata que un imaxina que está nas portas, ou case, do matadoiro. Esta Brensa configúrase, e talvez aí estea o seu engado, como unha personaxe que se resiste a aceptar o imposto -de aí se deriva o curioso título-, enxeñosa e dona dun espírito rebelde, abeirándose sempre aos reinos da imaxinación e a fantasía para exhibir filias e fobias sen deixar de emitir, ao tempo, numerosas chiscadelas críticas.

    O libro engádese, con dignidade e bo facer, a ese ronsel das vacas de Rivas, de Xurxo Lobato ou á saudosa Marela Tarabela de Neira Vilas. Convido a abrirlle as portas a esta Brensa, isto é, ler o que ela conta pois ben o merece.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Literatura infantil | Coas etiquetas , , | Leave a comment