Tag Archives: Galaxia

No Día do Libro

Hoxe, Día do Libro, a miña aposta é polo libro galego, isto é, polo libro en lingua galega. Á imaxe remito para testemuñar que dispomos dunha literatura rica, heteroxénea e plural da que se sentir orgulloso.

    Creo que nunca o fixen e a data de hoxe é unha boa ocasión para lles dar as grazas tanto ás persoas particulares que editan e promocionan as súas obras como ás editorais galegas que, particularmente, sempre me trataron e tratan con moita xenerosidade.  A miña gratitude a Xerais, Toxosoutos, Galaxia, Faktoría K, Rinoceronte, Kalandraka, Espiral Maior, Laiovento, Trifolium, Baía, Ouvirmos e Hugin e Munin entre outras, hoxe e sempre.

 

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Efeméride, Opinión | Coas etiquetas , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Carlos Casares, o amigo das palabras, de Rafael Laso e Xeórxicas do pan, de Ramón Otero Pedrayo

Rafael Laso Lorenzo

Carlos Casares, o amigo das palabras

Galaxia, Vigo, 2013, 112 páxinas, 19 €

 

Ramón Otero Pedrayo

Xeórxicas do pan

Galaxia-Fundación Penzol-Universidade de Vigo, Vigo, 93 páxinas, 20 €

 

En idéntico formato publícanse, da man da editorial Galaxia, senllos libros que actualizan, en diverso sentido, as figuras de Carlos Casares, neste caso nun libro-homenaxe, e mais a de Otero Pedrayo ao rescatar un libro de poesía inédito do que ben pouco se coñecía.

 CASARES

             Rafael Laso Lorenzo, narrador limiao próximo afectivamente á figura de Carlos Casares e á da familia deste por diversas continxencias, articulou en Carlos Casares, o amigo das palabras unha revisión da biografía e obra do autor de Ilustrísima: un proxecto ben necesario e pertinente neste ano no que se cumpren dez desde a súa morte.

         Deste xeito preséntase unha achega previa a cargo do autor devandito, na que sistematiza un percorrido -en clave memorialística e nalgunha medida sentimental- arredor das vivencias que atesoura arredor da figura de Casares. Esta intención resúltalle operativa para trazar ao mesmo tempo un intenso e documentado perfil biográfico exposto con solvencia e axilidade, alén de ofrecer unha catalogación, cronolóxica e xenérica, da súa obra literaria.

         O introdutor da obra, asemade, foi quen de compilar un rico e variado corpus fotográfico que, a xeito de fotobiografía, vai revelando algunhas das vivencias do autor de Vento ferido entre aquelas ás que tivo acceso e que hoxe se ven, en moitos casos, con inequívoca saudade.

         O volume complétase, na súa parte final, cunha sección que, ao meu ver, non está exenta de interese. Nela propúxolle a un heteroxéneo grupo de persoas –de Kristina Berg a Méndez Ferrín, de Camiño Noia a Agustín Fernández Paz entre outros- que, gozasen ou non de trato persoal con quen foi director da Editorial Galaxia, respostasen un inquérito breve que transita por asuntos como a valoración de Carlos Casares como escritor e persoa, arredor das cualidades da súa escrita, sobre a obra que máis pegada deixou e unha última pregunta que se lle faría ao narrador. Lidas globalmente todas as evocacións transmiten, inequivocamente, o papel relevante que Casares desenvolveu na literatura e na
cultura galega ao longo da súa vida. Bo é lembralo.

 OTERO PEDRAYO

         Constitúe unha extraordinaria noticia a aparición e edición conxunta das tres versións das chamadas Xeórxicas do pan: un longo poema inédito de Otero Pedrayo constituído por máis de 2000 versos que formaba parte do material que o autor de Trasalba deixou á Fundación Penzol, e que aparecen agora en virtude dun excelente traballo de edición e introdución levado a cabo por Silvia Penas, no seo dun proxecto de investigación levado a cabo por un equipo dirixido polo profesor Manuel Forcadela.

         Esta publicación matiza, ou máis ben redimensiona, a valoración de Otero Pedrayo como poeta, do que se coñecían ata agora, alén do seu Bocarribeira, poemas para ler e queimar (1958), apenas outros textos compilados no seu día polo profesor Alonso Montero.

            Estas Xeórxicas do pan teñen a virtude de deixarnos pousar os ollos nun volume no que, ademais de reparar na exaltación da vida do agro e ofrecer unha visión, tal e como sinala a editora  do volume, “pouco menos que sagrada sobre o pan de centeo” tamén reproduce algúns  marabillosos manuscritos e deseños da man do propio Otero. Parabéns polo achado e, sen dúbida, por esta publicación.

Esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia, o 20 de abril de 2013 baixo o título de «O valor da palabra».

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Ensaio, Poesía | Coas etiquetas , , , , , , , | Leave a comment

Á beira de Beiras. Ensaios e apuntamentos, VV.AA.

VV.AA.

Á beira de Beiras (edición de Valentín Arias, Manuel Caamaño e Víctor F. Freixanes)

Galaxia, Vigo, 2011, 228 páxinas, 20 €

Lembrei este volume a semana pasada, ao se celebrar un recoñecemento a Valentín Arias en Vigo, ao que lamentei non poder asistir. Valentín foi un dos coordinadores da edición, xunto con Manuel Caamaño e Víctor F. Freixanes, deste Á beira de Beiras. Ensaios e apuntamentos, un libro que xa se presentou nunha homenaxe tributada a Beiras en  Compostela en decembro do ano pasado.

   Articulado como un recoñecemento á súa figura e  traxectoria intelectual, nas páxinas limiares os  editores confesan con claridade a intención deste volume de autoría compartida: «nace do territorio dos afectos, da admiración e dos agradecementos. En certa medida é unha crónica de viaxe (crónica sentimental), mais tamén unha ocasión para reflexionar, unha proposta aberta para abordar algunhas cuestións que nos atinxen e que conforman a axenda da nación».

      Esta é a perspectiva que posibilita estruturar o volume, por un lado, con artigos que afondan na significación que tivo O atraso económico de Galicia (1972);  nos aspectos máis estritamente biográficos de Beiras por outro  e, finalmente, aprovéitase a ocasión para incorporar outro conxunto de textos que esculcan, desde perspectivas diversas, nun feixe de asuntos vinculados coa lingua, a cultura política do galeguismo, a globalización, a demografía ou as colectividades galegas no exterior, entre moitos outros. Un libro plural, convén deixar constancia diso, no que participaron as seguintes persoas: Salomé Álvarez Blanco, Xosé María Álvarez Cáccamo, Alfonso Álvarez Gándara, Luís Álvarez Pousa, Aureli Argemí, Xosé Ramón Barreiro Fernández, Xosé Luís Barreiro Rivas, Justo Beramendi, Fermín Bouza, Xosé Ramón Fandiño, Miguel Anxo Fernán Vello, Francisco Fernández Rei, Eduardo Galeano, Manuel Gallego Jorreto, Pilar García Negro, Fernando González Laxe, Margarita Ledo Andión, Xoán López Facal, Abel López Rodríguez, Ramón Máiz, Carlos Mella, X. L. Méndez Ferrín, Teresa Moure, Camilo Nogueira, Martiño Noriega, Mario Orjales Pita, César Portela, Xulio Ríos, Enrique Sáez Ponte, Manoel Santos, Carlos Taibo, Xavier Vence e Ramón Villares.

    Teño para min que este tipo de  achegas, aínda que talvez de minoritaria resonancia, son moi precisos pois alén do lícito e xusto recoñecemento a unha persoa, a unha traxectoria, neste caso, de quen protagonizou acontecementos clave na nosa historia máis recente, serven para que o esquecemento, o silencio ou a desmemoria non se abata, inclemente, sobre quen non o merece. Parabéns polo proxecto.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Ensaio | Coas etiquetas , , , , | Leave a comment

Propostas para un Día Internacional do Libro Infantil

Hoxe é o Día Internacional do Libro Infantil. Unha data que este ano fica un tanto deslucida por cadrar en período semi-vacacional e que cumpriría promocionar canto se puidese. Nesta liña velaquí o texto que a sección mexicana do Ibby solicitou ao escritor Francisco Hinojosa para festexar a data e que atopo traducido ao galego en trafegando ronseis; o cartel anunciador nesta ocasión vén da man do ilustrador Juan Gedovius.

    Son moi numerosas as invitacións de lectura que poderían realizar, afortunadamente, dentro deste xénero de tan celmosa tradición entre nós.  Escollo, un tanto aleatoriamente, entre as novidades coas que conto á man agora, algúns destes títulos chegados ás librarías hai pouco tempo.

     Ramón Caride Ogando ofreceu, case simultaneamente, dous títulos como son Catro amigos pillabáns, con ilustracións de Manuel Uhía e mais A pomba dona Paz, nesta ocasión acompañándose das propostas visuais subscritas por Pepe Carreiro, ambos os dous títulos, por certo,  en Edicións Xerais de Galicia. Neles parte da común asunción dunha serie de valores que son propios da produción de Caride, entre os que resultan salientables aquí os da tolerancia e o respecto á liberdade; ben que no primeiro articula un relato de xorne aventureiro e imaxinativo, adoptando un esquema de fábula cunha estrutura de carácter itinerante, mentres que no segundo fai fincapé en cuestións máis estreitamente  vinculadas coa ecoloxía, as desigualdades sociais ou a propia convivencia nas aulas, nun texto orientado esencialmente para quen van comezando aínda a achegarse á lectura autónoma.

     De Kalandraka, que precisamente hoxe está de aniversario, salientaría unha achega titulada O artista que pintou un cabalo azul, de Eric Carle. Trátase dun libro, en formato álbum, que chega en tradución de Chema Heras e que incorpora unhas ilustracións a gran formato creadas coa técnica de colaxe con papel de seda pintado. Na súa orixe articúlase como unha homenaxe visual e narrativa a Franz Marc: un ilustrador alemán absolutamente innovador e pouco recoñecido no seu tempo. Neste sentido Carle, inspirado no devandito traballo de Marc, ofrece unha atractiva e singular achega  onde o xogo coa pluralidade cromática, en tantas ocasións inesperada, resulta un dos seus eixes principais e traslada o discurso narrativo ao ámbito do visual. É difícil aquí non sentirse  sorprendido por esa aposta que subverte, imaxinativamente,  os esquemas pictóricos realistas e que se afasta, así, das visións máis tradicionais que os «artistas», xustamente ao contrario do que protagoniza o libro, levan dentro.

       Por último, chamo a atención cara a outro volume constituído por este tándem que responde a  Pinto & Chinto e que tan excelentes froitos veu deixando aquí e acolá desde hai algún tempo. Trátase do título Os xogos olímpicos de Ningures, editado en Galaxia xunto con outros tres títulos máis na colección «Árbore», e que permite achegarse ao mundo do deporte desde as instancias do humor e mais o enxeño, facendo uso de moitas doses de perspicacia, imaxinación e habilidade narrativa, sen esquecer a pegada do absurdo ou do nonsense, entreverado sempre coa aplicación dunha visión sempre respectuosa e case raiana coa tenrura. Un libro que obriga a ler cun sorriso, sexa a idade que for.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Literatura infantil | Coas etiquetas , , , , , , , , , , | Leave a comment

Alusión, de Arturo Casas

 

Arturo Casas

Alusión

Galaxia, Vigo, 2011, 160 páxinas, 19 €

Talvez non sexa moi correcto sinalalo nun texto como o presente mais non quero ocultar que gardo un grande aprecio pola persoa de Arturo Casas e non é menor a miña admiración polo traballo teórico-crítico que vén desenvolvendo desde hai anos, sobre todo a través das múltiples publicacións e ensaios que constitúen, hoxe por hoxe, unha das achegas máis rigorosas feitas, desde a perspectiva ensaística, á intepretación das liñas de forza do noso sistema literario, con especial atención á análise semiótica e cultural.

Por todo o dito saúdo con moito agrado a publicación dunha escolma significativa dos seus numerosos apuntamentos e comentarios vertidos no blogue Lándoas, que estivo activo ao longo dos anos 2008 e 2009 e que moitos e moitas seguimos con interese no seu día. A semántica plural presente no título de Alusión explícase en diversas claves: por suposto que unha delas é a que «alude» ao sistema de posibles referencias cruzadas no seo da blogosfera mais tamén  ao fondo do seu sentido: «a angostura do espazo democrático no tempo noso e as alusións correlativas que iso ocasiona na esfera pública», como sinala lucidamente a súa prologuista, de nome  Felicia Soutelo, quen alén de exhibir un rexistro narrativo envexable, un chisco irónico e extraordinariamente documentado, non sei se entender como heterónimo, ou case.

Se o prólogo resulta de lectura obrigada outro tanto se pode dicir deste exercicio de reapropiación lectora, que algúns sentimos saudosa pero non periclitada. Velaquí estas «lándoas», agora en forma de papel, que convidan a ler, a reler, a gorentar propostas textuais nadas nas marxes que agora xa non son marxinais nin periféricas; moi ao contrario preséntanse reforzadas como centrais e substanciais ao falaren sobre as identidades, sobre as manipulacións e os medios de comunicación, sobre os disfraces do poder…, reflexións tan necesarias, sempre, adobiadas por veces cunha sutil ironía. Un libro ben preciso sempre e moito máis nesta na época que estamos a vivir.

Chuzame! A Facebook A Twitter
Na categoría Crítica literaria, Ensaio, internet | Coas etiquetas , , , | Leave a comment